DDR 3.0

Bericht uit Berlijn (6)

De stomme generatie, zo noemen ze zichzelf. Omdat ze nu pas hun stem laten horen. De laatste generatie kinderen van de DDR, geboren tussen 1975 en 1985. Oud genoeg om met het beschermde gevoel van de DDR op te groeien, te jong om de val van de Muur en de onmiddellijke gevolgen ervan, met name de snelle Wiedervereinigung heel bewust mee te maken. Opgegroeid in een dictatuur, volwassen geworden in een democratie. En nu zitten ze met een heleboel onopgeloste vragen.

Wat deden hun ouders in de DDR tijd? Hoe fout waren ze werkelijk? Waarom werkten ze toen mee aan een achteraf verderfelijk gebleken systeem? Welke toekomst zagen zij voor hun eigen kinderen in zo'n staat? Hoe kon de waarheid van hun ouders plotseling veranderen in een leugen?

Zo is een hele nieuwe generatie in Duitsland opnieuw op haast therapeutische wijze met de trauma's van de eigen geschiedenis bezig. Er is zelfs een speciaal project 'Dritte Generation Ostdeutschland' voor gestart en er is inmiddels ook een boek verschenen met verschillende ervaringen van diverse jongeren over het opgroeien in die prille, eerste jaren van de Nachwendezeit.

De Vergangenheitsbewältigung gaat op die manier een nog onbekende nieuwe fase in. Dat blijkt ook op een boeiend debat dat bij de Tagesspiegel wordt gehouden, compleet met sekt en soljanka en waar de derde generatie kinderen van Oost en West vrijuit met elkaar spreken.

Stasi Snapshot

De voormalige Stasi gevangenis in Hohenschönhausen in Berlijn is een eindje uit de stad maar om verschillende redenen wel een bezoek waard. Een enorme kaart aan de muur van mijn appartement laat slechts een blinde vlek zien op de plek van de gevangenis zonder enige aanduiding, alsof het een geheime landingsplek van UFO's betreft.

Het begin van de Gensler strasse laat zich moeilijk vinden, ik moet het meer dan eens vragen en fiets er een paar keer heen en weer voorbij. Ze hebben er een nieuw groot modern winkelcentrum gedrocht voor gezet, zo blijkt. Als ik lunch in een klein parkje tussen de enorme betonnen flats met wat broodjes van de plaatselijke slager kijk ik eens goed om me heen. Alles is hier DDR gebleven, meer DDR kan het niet worden. De mensen, de huizen, de straten, de laantjes, alles. 'Good bye, Lenin!'

Als ik de straat gevonden heb en het immense Stasi gebied nader, ben ik verbaasd door de rij kleine vrolijke vakantiehuisjes die in deze grauwe grijze buurt nogal uit de toon vallen. Buitenhuisjes? Het blijken de dienstwoningen te zijn van de toenmalige Stasi officieren en commandanten, pal naast de gevangenis. Hoe cynisch. De beulen met aangeharkte tuintjes en vrij uitzicht op hun slachtoffers, ongeveer precies zoals in de zo verketterde nazi tijd.